Bón phân cho lúa giai đoạn đẻ nhánh đúng cách

Giai đoạn đẻ nhánh là thời kỳ then chốt quyết định năng suất của cây lúa. Tuy nhiên, nhiều nông dân ở miền Tây thường bón phân không đúng thời điểm, hoặc bón quá ít dẫn đến cây yếu, dễ bị sâu bệnh. Một số trường hợp khác bón quá nhiều gây nên tình trạng cây徒ông, rụng bông hơn khi mưa lớn hay xâm nhập mặn. Bài viết này sẽ giúp bà con nắm rõ cách bón phân lúa đẻ nhánh đúng cách, hiệu quả nhất.

Thời điểm bón phân đẻ nhánh

Lúa bắt đầu đẻ nhánh từ 20-25 ngày sau khi gieo/cắt (tuỳ vào giống và điều kiện thời tiết). Ở Đồng bằng sông Cửu Long, giai đoạn này thường vào những ngày lúa đã có 3-4 lá, chiều cao khoảng 15-20 cm.

Dấu hiệu nhận biết cây lúa sắp/đang đẻ nhánh:

• Cây có 3-4 lá thật phát triển
• Thân cây bắt đầu dày lên, chắc chắn hơn
• Quan sát gốc cây, thấy mầm nhánh nhỏ mọc ra
• Tuổi lúa từ 20-28 ngày sau gieo (hạo)

Nên bón phân đẻ nhánh sớm hơn muộn. Nếu bón quá muộn (khi lúa đã trên 30 ngày), hiệu quả sẽ giảm, cây sẽ không kịp phát triển đủ nhánh để tăng số bông và năng suất.

Lượng phân bón phù hợp cho giai đoạn đẻ nhánh

Lượng phân cần bón phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng đất đai, hỗ trợ phân bón trước đó, giống lúa và điều kiện thời tiết. Tuy nhiên, một nguyên tắc chung:

• Phân đạm (Nitơ): là loại phân quan trọng nhất ở giai đoạn này. Nó kích thích cây tạo lá nhiều, tạo nhánh. Bà con nên bón lượng phân đạm thích hợp theo tỷ lệ có trong các loại phân hỗn hợp hoặc phân riêng lẻ.
• Phân lân (Photpho): hỗ trợ hệ thống rễ phát triển mạnh, giúp cây hấp thu các chất dinh dưỡng tốt hơn.
• Phân kali (Kali): giúp cây chắc khỏe, tăng sức đề kháng với sâu bệnh và yếu tố bất lợi.

Bà con nên tham khảo liều lượng cụ thể trên nhãn sản phẩm phân bón mình sử dụng, hoặc liên hệ với cán bộ khuyến nông địa phương để được tư vấn phù hợp với tình trạng ruộng của mình.

Cách bón phân đẻ nhánh

Chuẩn bị trước khi bón

• Kiểm tra tình trạng ruộng: nước cần đủ và ổn định (nếu có xâm nhập mặn, cần cân nhắc kỹ lưỡng hoặc tham khảo cán bộ khuyến nông).
• Kiểm tra lúa: chắc chắn lúa đã đúng tuổi đẻ nhánh (20-25 ngày) trước khi bón.
• Chuẩn bị phân bón đúng loại, đúng lượng.

Quy trình bón phân

1. Rải phân đều: Rải phân đạo đều khắp ruộng, tránh để phân tập trung ở một chỗ. Nếu bón phân hạt, hãy bón khi ruộng còn có nước mềm.
2. Thời điểm tốt nhất: Bón vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi trời mát, tránh bón giữa trưa nắng cực để hạn chế hao hụt.
3. Tình trạng nước: Nếu bón phân lỏng hoặc phân lá, nên bón sau khi tưới nước, khi lá còn ẩm. Nếu bón phân hạt, ruộng nên có nước mềm (khoảng 3-5 cm).
4. Sau khi bón: Giữ mực nước ổn định trong 2-3 ngày để phân bón hoà tan, cây hấp thu tốt.

Bón phân lần 2 (nếu cần)

Tùy theo tình trạng cây và điều kiện đất, một số nông dân lựa chọn bón phân thêm lần thứ hai khi lúa vào giai đoạn cuối của đẻ nhánh (khoảng 35-40 ngày tuổi). Lần bón này giúp duy trì sức sống của cây, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.

Tuy nhiên, nên tham khảo ý kiến cán bộ khuyến nông địa phương về nhu cầu bón phân thêm, vì mỗi ruộng, mỗi vùng có điều kiện khác nhau.

Lưu ý quan trọng

• Không bón quá nhiều phân đạm: Nếu bón quá nhiều, cây sẽ bị徒ông (cao quá, thân yếu), dễ đổ khi có gió mạnh hoặc mưa lớn, đặc biệt là vào mùa Tây Gió. Điều này cũng tạo điều kiện cho bệnh chồi thẳng, bệnh lún lầm phát triển.
• Chú ý đến nước mặn: Ở một số vùng Tây sông nước, xâm nhập mặn có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu phân bón của cây. Trong trường hợp này, bà con cần tham khảo kỹ với cán bộ địa phương về cách bón phân phù hợp.
• Theo dõi sâu bệnh: Bón phân đúng cách giúp cây khỏe, nhưng vẫn cần theo dõi định kỳ để phát hiện sâu bệnh sớm. Nếu thấy dấu hiệu bất thường, liên hệ ngay cán bộ khuyến nông.
• Tuân thủ hướng dẫn trên nhãn: Mỗi loại phân bón có liều lượng, cách dùng riêng. Luôn đọc kỹ nhãn và thực hiện đúng hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp

Bón phân đẻ nhánh có cần phải bón đạm thuần không?

Không nhất thiết. Bà con có thể sử dụng phân hỗn hợp (NPK) hoặc phân bón khác theo hướng dẫn trên nhãn. Loại phân nào cũng được miễn là đủ hàm lượng phù hợp với nhu cầu của cây ở giai đoạn đẻ nhánh. Hãy tư vấn với cán bộ khuyến nông để chọn loại phân phù hợp với điều kiện ruộng của bà con.

Nếu bón trễ so với tuổi đẻ nhánh, có cứu được không?

Nếu bón chậm chút ít (1-2 ngày) vẫn có hiệu quả, nhưng nếu chậm quá (trên 5-7 ngày), cây đã bắt đầu đẻ nhánh rồi, hiệu quả sẽ giảm đáng kể. Lần này bà con nên bón sớm hơn ở vụ lúa tiếp theo, theo dõi kỹ lưỡng tuổi lúa để bón đúng thời điểm.

Bón phân xong bao lâu mới thấy kết quả?

Cây lúa thường hấp thu phân bón trong vòng 3-5 ngày nếu điều kiện nước, nhiệt độ tốt. Bà con sẽ nhận thấy cây xanh tươi hơn, lá dày lên, nhánh mọc nhiều hơn sau 1-2 tuần. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng (năng suất, số bông) sẽ thấy rõ khi cây vào giai đoạn trỗ bông và lấy nước.