Phòng bệnh lở mồm long móng cho bò mùa mưa

Mùa mưa hàng năm, nhiều nông dân chăn nuôi bò ở Đồng bằng sông Cửu Long thường lo lắng về bệnh lở mồm long móng. Bệnh này lây lan nhanh, gây thiệt hại lớn nếu không phòng chống kịp thời. Tuy bệnh không gây chết đột ngột, nhưng sẽ làm bò suy kiệt, giảm năng suất, kéo dài thời gian phục hồi, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân.

Phòng bệnh lở mồm long móng bò – Tầm quan trọng vào mùa mưa

Bệnh lở mồm long móng là bệnh virus lây truyền nhanh, đặc biệt khi thời tiết ẩm ướt và đông đúc. Mùa mưa ở miền Tây, khi nước ngập chuồng trại, đường đi bộ lầy lội, bò tiếp xúc gần nhau hơn, điều kiện vệ sinh kém đi, virus có điều kiện lý tưởng để lây lan. Ngoài ra, căn bệnh này còn lây từ động vật bệnh sang động vật lành qua: thức ăn, nước uống, trang thiết bị, quần áo, giày dép của người chăm sóc, hoặc tiếp xúc trực tiếp.

Nhận biết dấu hiệu bò mắc bệnh

Để phòng bệnh hiệu quả, bà con cần biết nhận diện nhanh khi bò bắt đầu mắc bệnh:

• Bò chảy nước bọt nhiều, có mùi hôi, hay để miệng há và rơi nước
• Nổi mụn nước ở miệng, lưỡi, nướu, sau 1-2 ngày vỡ thành các vết loét
• Nổi mụn nước ở vòng quanh móng chân, gây khập khễ khi đi, hoặc không muốn đứng dậy
• Bò ăn kém, uống ít, sốt cao (từ 40-41 độ C)
• Sữa bò giảm đột ngột nếu là bò sữa, hoặc giảm cân nhanh

Nếu phát hiện những dấu hiệu này, cần tách biệt bò bệnh ngay lập tức để tránh lây lan cho đàn còn lại.

Vệ sinh chuồng trại – Bước phòng bệnh cơ bản nhất

Trong mùa mưa, công việc vệ sinh chuồng trại trở nên khó khăn hơn, nhưng lại càng quan trọng:

1. Vớn nước, sàn chuồng: Sàn chuồng bò phải luôn thoáng khô. Nếu nước ngoài ngập cao, bà con cần đắp nền, làm rãnh thoát nước, hoặc nâng chuồng sao cho nước không ứ đọng. Mỗi ngày lau sàn, vớn nước ít nhất 2 lần.
2. Thay rơm lót chuồng thường xuyên: Rơm ẩm ướt là nơi sinh sôi vi khuẩn, virus. Lấy rơm cũ ra, phơi khô rồi tái sử dụng, hoặc dùng rơm mới khô ráo.
3. Vệ sinh dụng cụ ăn uống: Rửa sạch cô, xô, chuồng nước mỗi ngày bằng nước sạch. Nếu có điều kiện, dùng nước có chứa chất khử trùng (hỏi cán bộ khuyến nông về cách pha chế an toàn).
4. Tẩy rửa đường đi, khu vệ sinh: Những nơi bò đi lại thường xuyên, dễ bẩn nhất, cần vệ sinh hằng ngày.
5. Cách ly bò bệnh trong khu riêng: Nếu phát hiện bò bệnh, tách ngay vào chuồng riêng, có dụng cụ ăn uống riêng, tránh chung với đàn bò khỏe mạnh.

Quản lý dinh dưỡng và sức đề kháng

Bò có sức đề kháng tốt sẽ ít bị mắc bệnh, hoặc mắc nhẹ hơn:

• Cung cấp thức ăn đầy đủ năng lượng, protein, khoáng chất: Bò cần cây xanh, cỏ gặt tươi, thóc, cám, bột mì bù dinh dưỡng. Không cho bò ăn cỏ mốc, thóc mốc, vì sẽ làm bò suy yếu hơn.
• Nước uống sạch, không để nước đọng, đen, có mùi hôi
• Bổ sung vitamin, chất khoáng hợp lý (hỏi cán bộ khuyến nông địa phương cách bổ sung theo nhu cầu từng giai đoạn sinh trưởng)
• Tránh tập trung quá đông đúc, mỗi con bò cần không gian riêng để nằm, tránh xô đẩy gây căng thẳng

Tiêm phòng ngừa trước bệnh

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Bà con nên:

• Hỏi cán bộ khuyến nông hoặc bác sĩ thú y địa phương về lịch tiêm phòng vắc xin phòng bệnh lở mồm long móng cho bò
• Tiêm theo khuyến cáo, đúng liều lượng, đúng đường tiêm (ghi trên hướng dẫn sử dụng vắc xin)
• Tiêm trước mùa mưa (tháng 4-5) là tốt nhất, để bò có thời gian tạo kháng thể đủ mạnh

Lưu ý quan trọng

Không tự ý dùng thuốc, kháng sinh hoặc bất kỳ chất gì để điều trị bò bệnh mà không hỏi ý kiến bác sĩ thú y. Bệnh lở mồm long móng là bệnh virus, không điều trị được hoàn toàn bằng kháng sinh, chỉ có thể hỗ trợ chăm sóc cho bò phục hồi. Tuy nhiên, có thể có những biến chứng thứ phát (nhiễm trùng vết loét), lúc đó cần can thiệp y tế chuyên môn. Mọi thắc mắc về cách dùng thuốc, liều lượng, bà con vui lòng liên hệ cán bộ khuyến nông hay bác sĩ thú y địa phương để được hướng dẫn an toàn.

Ngoài ra, những bà con có chăn nuôi bò bệnh, cần tuyệt đối không bán hay cho mượn bò bệnh cho nơi khác, vì sẽ khiến bệnh lây lan rộng. Nếu bò bệnh quá nặng hoặc tái lộn không bền, cần tham khảo ý kiến bác sĩ về cách xử lý an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Bò bị lở mồm long móng liệu có chết không?

Bệnh lở mồm long móng hiếm khi gây chết trực tiếp, nhưng sẽ làm bò suy kiệt, giảm năng suất lâu dài. Nếu bò bệnh nặng kèm theo biến chứng nhiễm trùng, sốc hoặc suy kiệt, lúc đó tính mạng bò sẽ gặp nguy hiểm. Vì vậy, phòng bệnh là cách tốt nhất.

Bò khỏi bệnh rồi có bị bệnh lại không?

Bò khỏi bệnh sẽ tạo kháng thể tự nhiên, nhưng loại kháng thể này không bền lâu và không bảo vệ toàn bộ. Vì vậy, bò vẫn có thể tái mắc bệnh từ chủng virus khác, hoặc nếu hệ miễn dịch suy yếu. Tiêm vắc xin định kỳ sẽ giúp bảo vệ bò tốt hơn.

Nước ngập chuồng bò do mưa mùa có nguy hiểm không?

Rất nguy hiểm. Nước ngập khiến điều kiện vệ sinh kém, virus, vi khuẩn dễ sinh sôi, bò bị ẩm ướt dễ bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, nước ngập thường chứa bảng, rác thải có thể gây thương tích lành mặn hoặc loét chân bò. Bà con cần nâng chuồng, làm rãnh thoát nước, hoặc dùng nền cao để bảo vệ bò.